NKD - ZANIMLJIVA ISTORIJA

Izazov za zaljubljenike u ovu rasu je upustiti se u avanturu rasvetljavanja porekla i namene ovog ptičara. Oslanjajući se na dokumentaciju nemačkih i drugih kinologa iz različitih perioda, dobija se verna slika ovog višenamenskog lovačkog psa.

Prvi prepoznatljivi tragovi vidljivi su još od srednjeg veka. Nakon toga, utrčava u period renesanse, pa tako od 1450.-1600., dobijamo istorijske zapise gde se na kontinentu kao samostalna rasa ptičara pojavljuje sličan pas. Baš u to vreme i nesebični engleski pseći selektori, ovom gordom nemačkom igraču menjaju tempo, darujući mu, kroz ukrštanje sa ostrvljanima, svoje najjače oružje - nos i brzinu.

Bodren i restauriran od strane kinologa probuđenog nemačkog duha, nakon društvenih promena, oblači nacionalni dres sa kojim nadmoćno stiže do mesta na tronu rezervisanog za one koji mogu sve i uvek.

Uvidom u veći broj dokumenata, uticaj engleskih pasa je vidan u dva različita sistema organizacije lova. Regalnom, a kasnije i dominalnom koji već nosi obeležje nacionalnog. Sve ovo autoru može nametnuti metodu subjektivnog odabira činjenica, kako u vezi bacivanja engleskih pasa tako i onih o uticaju španskih koji su takođe ostavili traga u krvnoj slici ove rase.

PERIOD PRVI

U prvobitnom načinu lova na ptice, psi nisu markirali, već su kao tragači (limiers) lovački psi goniči (Canis Molossus) lajanjem pronalazili šumsku divljač, a barske ptice terali do druge obale gde su ih čekali lovci.

Jedan od tvoraca modernog NKD-a g. Bekman, opisujući izgled ovih pasa na osnovu drevnih izvora, tvrdi da je reč o psu lake građe, uske glave, šiljatih ušiju i telom pokrivenim kratkom dlakom. Pas koji prati saksonske strelce na crtežu iz 8. veka u potpunosti odgovara opisanom.

Postoje zapisi o veoma starom metodu obuke gde se korišćenjem utrobe i glava jarebice pas uvežbava na pronalaženje ove divljači u lovištu.

PERIOD DRUGI

U periodu koji sledi naziru se konture samostalne rase kratkodlakog ptičara koktel - ukrštanjem tragača sa malim buldogom uz dodatak epanjela. Nastajanje ove samostalne rase propratiće i dva događaja koje kao značajne. Novoizgrađeni trgovački odnosi uslovljeni snažnim uticajem i delovanjem trgovačkog udruženja HANZA od 1000. do 1300. godine u gradu Libeku, omogućiće ustaljenim kanalima za razmenu robe i dotok najboljih markiranata. Iznosimo i činjenicu da će epanjeli, koje Krstaši 1270. godine donose iz svojih pohoda, u tadašnjem ciklusu selekcija odigrati presudnu ulogu u formiranju dugouhog ptičara srednjeg rasta i podrezanog repa koji mu neće smetati u velikoj travi prilikom hvatanja ptica. U drugom činu svoje uloge, epanjeli daruju ovom ptičaru najvredniju osobinu - markiranje.

Malo kasnije, u lovačkoj lovnoj terminologiji, prvi put se lansira izraz - ležeći pas-. Sasvim je dovoljno još navesti opis psa rase Braka koji markira sa preciznošću u uglu jednog crteža iz Madrida, uz prateći komentar i ličnu dilemu crtača da li je reč o naučenoj radnji ili o spontanoj reakciji.

Nove smernice u selekciji ptičara odrediće u periodu 1620. do 1630. godine izum sačme i pronalazak sprave za gađanje u letu. Koristeći blagodeti napretka lovne tehnike, povlašćeni slojevi društva, pelmići i velikoposednici, u potrazi za adekvatnim psom uvoze italijansko - francuske markirante, kao i pse malo teže konstitucije iz posebno odabranih španskih linija. Koliko je za druge slojeve društva držanje pasa i lov sa njima bio samo sanak pusti, vidi se i po tome što je u pokrajini VVurttemberg bilo potpuno zabranjeno držanje ovih pasa za sluge i šumare (1711.g.). Dobra strana ovoga je jedino u tome što je, zbog finansijske moći i volje magnata, bilo uvoženo dosta pasa koji su predstavljali pravi začin u selekciji domaćeg ptičara. Na ovakav način pristiglo je dosta engleskih pasa na tlo Nemačke.

U odbačenom načinu lova sa mrežama i ondašnjim novim ptičarima markirantima, pojavila se nova rola donošenja odstreljene divljači. Viđeni su i opisani kako lovcima donose odstreljenu divljač već 1585. godine od strane španskog prirodnjaka Gesnera. Početkom 18. veka, u procesu uništenja dela od tristo feudalnih poseda ratobornog Napoleona blago su odškrinuta vrata -malom lovu-. A u drugom ulazu, naveliko stižu kraljevi mirisa, poenteri i seteri, dok NKD samo zbog osiromašenja čula mirisa polako posustaje, ali ne konačno. U tom periodu je izvršena prava invazija Engleza, što je rezultiralo 1839. godine formiranjem društva ljubitelja engleskih pasa kao i usko specijalizovanog poentera 1844. godine.

PERIOD TREĆI

Blago potisnut NKD ptičar ulazi na sada širom otvorena vrata u novi domanalni način organizacije dostupan svim ljubiteljima lova zahvaljujući padu dotadašnjeg regalnog 1849. g. Sa ovom promenom, naglo su u svim društvenim slojevima porasli apetiti za lovom, sa raznim motivima, što je dovelo do drastičnog smanjenja divljači. Inkriminisani njuh NKD nikako se nije uklapao u nametnutu potrebu brzog pronalaženja već drastično proređene divljači.

Nekada nezamislivo ukrštanje domaćih rasa stavlja se trenutno van snage i kreće se u projekat sinteze bogatstva već stvorene baze i uvezenih kraljeva mirisa. O uticaju engleskih pasa, su postojala različita mišljenja. Jedna struja je kategorički odbijala svaku pomisao ukrštanja sa stranim rasama. Druga struja (praktični lovci regiona Hanovera) zalagali su se za ubacivanje krvi poentera, radi poboljšanja rada po tragovima. U ovom periodu će nekolicina pasa pokazati pravu virtuoznost u traženju po tragu. Neki od zaslužnih poentera su korišćeni i za poboljšanje pigmenta.

Do ujedinjenja nemačkih država je došlo 1871. godine, a predhodne 1870.na međunarodnoj izložbi pasa u Hanoveru odabran je i prihvaćen kao model u daljem odgoju pas Hektor. Opisi različitih autora nam kazuju da je dalji tok u selekciji eksterijera bio vrlo trnovit zbog različitih mišljenja i bio je predmet mnogih rasprava, dok su se svi slagali oko radnih sposobnosti i jednoglasno usvojili formulu -pas za sve-.

Kasnije su ovi psi na stranicama mnogih časopisa i druge literature opisivani kao zaista svestrani: inteligentni, vole da donose divljač, izvlače patke iz hladne vode, donose lisicu čak i u izuzetnim slučajevima, jednom rečju to je pas univerzalnih sposobnosti.Upotpunjeni repertorar usklađenih radnih osobina, čekao je odgovarajuće promene naručenih eksterijernih parametara kako bi formula bila jedinstvena. Mobilisane kinološke snage u okviru društva ljubitelja ptičara HEKTOR, u strogo namenski organizovanoj izložbi 1878. g. u Berlinu, kreću u potragu za najboljim primercima.

U akciju se uključuje i umetnik Sperling koji svojim crtežima, kao i lovac Bekman, daju modele tipova koje bi trebalo da sadrže nemački lovci. Na narednoj frankfurtskoj izložbi, gospodin Bekman, na osnovu nacrtanog idealizovanog modela psa, vrši kategorizaciju primeraka opisom varijeteta u četiri forme:

1. Severno nemački varijetet - srednjeg rasta, njuška grbasta, boja bela sa velikim svetio smeđim belezima;
2. Drugi varijetet: lakše građe, glava lakša i manji rastom;
3. Treći varijetet: srednjeg i višeg rasta, malo rastegnut. Glava velika, boja dlake je tamno smeđa, smeđa ili pokrivena sivim pegama. Uglavnom se sretao u VVirtembergu;
4. Četvrti varijetet: srednjeg i višeg rasta, lakše građe. Velikim delom je jednobojan u žutoj boji, ali ima ih i belih sa tamno smeđim šarama.

Svi ovi varijeteti, ubuduće, potpadaju pod jurisdikciju severnonemačkog modela Hektora koga su delegati, iz različitih nemačkih društava izabrali za osnovni tip ovog ptičara sa izraženim osobinama: veoma naosit i visok (67 cm), mužjak teške građe, tamno smeđe pegav, ali sa sivkastom i mrkom nijansom na glavi. Hektor je bio slobodan u pokretu što je zavisilo od koso postavljenih ramena, kratkoće leđa i jakog zadnjeg dela.

Vrlo brzo Hektoru se blago uzdrmao tron pobedom mužjaka Nimrod Treflin Simona - tipično radnom mužjaku kome se tada daje prednost u odnosu na varijetet Hektoral. Dalju trku nastavljaju primerci iz grupacije dva opisana modela:

1. Sa dugačkim telom i teškom glavom
2. Sa kratkim telom i visokim nogama.

Veliki udeo u daljem razvoju i selekciji rase imaju odgajivačnica u Tjuringenu kao i odgajivačnica Meliha kraj Berlina. I dalje postoji nekoliko različitih lobija sa svojim stremljenjima u selekciji, no pre ulaska u 1900. godinu spušta se zavesa na kraju predstave epohe stvaranja modernog nemačkog kratkodlakog ptičara. Budućim predsednicima kluba S. Tilman H. Hilsman i dr Paul Klemanu ostaje (kako sami smatraju) obaveza i uspeh ukoliko sačuvaju već postignuto.

Etiketiran kao i danas sa Made in Germonv. ovaj pas ogromnog potencijala iz opisanog perioda kasnije izlazi na velika vrata u međunarodnu kinološku scenu.

Zoran Đurić